Als ondernemer ben je waarschijnlijk behoorlijk goed geworden in het oplossen van problemen.
Is er gedoe?
Jij analyseert wat er aan de hand is.
En komt met een oplossing.
Die kwaliteit heeft je veel gebracht.
Maar thuis kan precies diezelfde kwaliteit ineens tegen je gaan werken.
Je partner vertelt dat het niet goed gaat.
En voordat je het weet, kom jij met een oplossing.
Je geeft advies.
Je neemt dingen over.
Je probeert het probleem te fixen.
Allemaal vanuit liefde en betrokkenheid.
Maar wat als jouw partner helemaal niet gered wil worden?
En wat als jouw goedbedoelde hulp er ongemerkt voor zorgt dat jullie steeds minder gelijkwaardig worden?
In deze blog neem ik je mee in:
- wanneer zorgen omslaat in redden
- waarom jouw hulp een tegenreactie oproept bij je partner
- de drie manieren waarop je partner daarop reageert
- en wat écht werkt
Wanneer zorgen omslaat in redden
Zorgen maken om je partner klinkt liefdevol.
En dat is het vaak ook.
Maar er kan ongemerkt iets gebeuren.
Waardoor jouw bezorgdheid de gelijkwaardigheid in je relatie onder druk zet.
Recent zag ik een koppel waarbij de vrouw tegen overspannenheid aanzat.
Ze had veel te veel hooi op haar vork genomen in haar bedrijf.
Haar man zag dat gebeuren en schoot in de actiestand.
Ze moest beter voor zichzelf zorgen.
Minder werken.
Haar agenda anders organiseren.
En hij nam haar werk uit handen.
Tot en met het huishouden aan toe.
Allemaal goed bedoeld.
Maar ongemerkt sluipt er in zo’n houding een boodschap:
“Ik weet wat jij nodig hebt.”
Of zelfs:
“Ik kan dit voor jou oplossen.”
Mijn eigen valkuil met Rita
Ik herken het uit mijn eigen relatie.
Jaren geleden ging het qua gezondheid niet goed met Rita.
En ik kwam met allerlei praktische tips om haar situatie te verbeteren.
Deed ze vervolgens niet wat ik adviseerde?
Dan vond ik haar eigenwijs.
Er kwamen bij mij allerlei kritische gedachten boven.
Terwijl ik dacht dat ik haar aan het helpen was.
Wat er onbedoeld gebeurt
Om te begrijpen waarom dit averechts werkt, helpt het om relaties te bekijken vanuit de transactionele analyse.
Een model uit de jaren 60 dat drie posities onderscheidt:
- de Ouder
- de Volwassene
- het Kind
Wat ik hierboven beschreef, past bij de Ouderpositie.
Het kenmerk: je gaat voor de ander denken.
Je denkt beter te weten wat goed is voor je partner dan je partner zelf.
En tegelijkertijd praat je nauwelijks over wat er bij jou vanbinnen gebeurt.
Je vertelt niet dat je bang bent.
Of dat je verdriet hebt.
Of dat je je machteloos voelt.
Die kwetsbaarheid scherm je af.
In plaats daarvan kom je met een oplossing.
Een advies.
Een correctie.
En je kunt dat buitengewoon vriendelijk doen.
Vanuit liefde en betrokkenheid.
Maar het vervelende van de Ouderpositie is dat die bijna automatisch een Kindpositie bij de ander oproept.
Drie reacties vanuit de Kindpositie
Neem iets alledaags als de vaatwasser.
Je partner heeft de vaatwasser ingeruimd.
Jij kijkt ernaar, haalt een paar dingen eruit en zegt:
“Zo moet je dat niet doen. Als je de borden hier zet, kan er veel meer in. Kijk, zó moet het.”
Vanuit die Ouderpositie kunnen bij je partner grofweg drie reacties ontstaan.
1. Het brave kind
“Oké, dan doe ik het voortaan zo.”
Aan de buitenkant lijkt dat prachtig.
Advies opgevolgd, probleem opgelost.
Maar vanbinnen denkt je partner iets heel anders:
“Doe het lekker zelf.”
Of: “Ik doe het maar, anders krijgen we weer gedoe.”
Er is aanpassing.
Maar er is geen werkelijke verandering vanbinnen.
2. Het rebelse kind
“Als jij het allemaal zoveel beter weet, doe je het voortaan zelf maar.”
Nu ontstaat er strijd.
Hoe sterker jij corrigeert, hoe sterker de ander zich gaat verzetten.
Jij denkt: “Zie je wel, ze luistert gewoon niet.”
Je partner denkt: “Jij gaat niet bepalen hoe ik mijn leven leid.”
Je praat niet meer als twee gelijkwaardige volwassenen.
Je zit in een dynamiek van ouder tegenover puber.
3. Het hulpeloze kind
“Ik kan het blijkbaar ook nooit goed doen. Doe jij het maar.”
En nu gebeurt er iets interessants.
Hoe hulpelozer je partner wordt, hoe harder jij gaat redden.
En hoe harder jij redt, hoe minder je partner wordt uitgenodigd om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Zo houden jullie elkaar onbedoeld gevangen in hetzelfde patroon.
De onderliggende boodschap
Drie totaal verschillende reacties.
Maar allemaal gevoed door dezelfde onderliggende boodschap:
“Ik weet hoe het moet, en jij blijkbaar niet.”
En dit gebeurt niet alleen bij een vaatwasser.
Het gebeurt net zo goed bij een burn-out, een moeilijke deal of een spannend gesprek met de kinderen.
Zodra jij boven de ander gaat staan, wordt het voor je partner steeds moeilijker om naast je te blijven staan.
Wat wél werkt: de Volwassenpositie
Maar wat doe je dan wél als je werkelijk bezorgd bent?
Dan komen we bij de Volwassenpositie.
Die betekent niet dat je je geen zorgen meer maakt.
En ook niet dat je je partner maar laat aanmodderen.
Het verschil zit in wat je met je bezorgdheid doet.
Vanuit de Ouderpositie zeg je:
“Ik weet wat jij moet doen.”
Vanuit de Volwassenpositie vertel je:
“Dit is wat er in míj gebeurt.”
Bijvoorbeeld:
“Ik merk dat ik me zorgen om je maak als ik zie hoeveel je werkt.
Ik merk zelfs dat ik de neiging krijg om allerlei oplossingen voor je te bedenken.
Maar ik wil eigenlijk eerst weten hoe het voor jóu is.”
En dan kun je een heel simpele vraag stellen:
“Wil je dat ik met je meedenk, of wil je dat ik gewoon even naar je luister?”
Vaak zeggen partners:
“Ik vind het fijn dat je er gewoon voor me bent.”
Je maakt je partner dan niet klein.
En je hoeft jezelf niet groot te maken.
Je hoeft de ander niet te redden.
Je gaat naast elkaar staan.
Wat je deze week kunt proberen
Misschien herken je jezelf hierin.
Misschien ben jij degene die thuis altijd probeert te regelen, te adviseren of op te lossen.
Kijk dan de komende week eens wat er gebeurt als je het niet doet.
Als je partner ergens mee zit, vraag dan niet meteen:
“Hoe kunnen we dit oplossen?”
Maar vraag eens:
“Wil je dat ik met je meedenk, of wil je dat ik gewoon even naar je luister?”
En misschien kun je nog een stap verder gaan.
Door te vertellen wat er bij jóu gebeurt:
“Ik zie dat je het moeilijk hebt. Dat raakt me.
Ik merk dat ik me zorgen om je maak.
En ik weet eigenlijk niet goed wat ik voor je kan doen.”
Daarmee stap je uit de Ouderpositie.
En ga je weer naast je partner staan.
Want je partner heeft waarschijnlijk niet nóg een adviseur nodig.
Geen extra coach.
En al helemaal geen extra manager.
Je partner wil jóu.
Als gelijkwaardige partner.
De kernzin die ik je wil meegeven
Zorgen maken is niet het probleem.
Het is prachtig als het welzijn van je partner je raakt.
De vraag is: wat doe je met die zorgen?
Ga je erboven staan?
Ga je oplossen?
Ga je redden?
Of durf je te vertellen wat er werkelijk in jou gebeurt?
Dat is geen zwakte.
Dat is gelijkwaardigheid.
Want een goede relatie ontstaat niet doordat de één de ander redt.
Een goede relatie ontstaat wanneer twee volwassen mensen elkaar werkelijk ontmoeten.
Van hart tot hart.
Wil je hierover doorpraten?
Benieuwd hoe je dit in je eigen relatie kunt veranderen?
Stuur me gerust een mail via info@hansthart.nl, of laten we in alle rust kennismaken.