Herken je dit gevoel?
Ken je dat gevoel dat je in een conflict met iemand belandt waarvan je buikpijn krijgt alleen al als je eraan denkt, en dat je niet weet hoe je dat moet oplossen? Dat gevoel heb ik heel vaak gehad in mijn leven. Maar door alle training die ik inmiddels heb gehad, ben ik tot het besef gekomen dat de uitkomst van die conflicten zo anders had kunnen verlopen als ik toen wist wat ik nu weet. Vandaag neem ik je mee in wat relatietherapie voor mij persoonlijk en in mijn business heeft betekend.
Een keerpunt: emigratie en terugkeer
In 2005 emigreerde mijn vrouw en ik naar Canada. Wat ik niet had verwacht, is dat mijn vrouw zó ernstige heimwee kreeg dat ze alleen nog maar terug wilde. Na wat gesprekken zijn we toen teruggegaan, maar de prijs was hoog. We kregen doorlopend conflicten en ineens begrepen we elkaar niet meer. Ik was boos op Rita omdat ze mijn droom had afgepakt, en Rita was boos op mij omdat ik haar leven had ontwricht. We vonden van alles van elkaar en kregen conflict over de simpelste dingen, zoals het kopen van een boek. We raakten elkaar steeds meer kwijt.
De eerste stap: relatietherapie ontdekken
Omdat ik een ondernemend persoon ben, bedacht ik dat een opleiding in relatietherapie wel zou passen bij mijn nieuwe toekomst in Nederland en dat het ongetwijfeld veel zou kunnen opleveren voor mijn eigen relatie. Ik wist van een benadering die heel effectief zou zijn: Imagorelatietherapie, ontwikkeld door Harville Hendrix. Toen werd deze opleiding alleen in Londen gegeven en de eerste tweedaagse was verplicht om samen te doen. Dus wij naar Londen, tamelijk moegestreden.
Maar in die twee dagen werd ons conflict totaal omgedraaid. We leerden over de impact van onze geschiedenis, over de werking van het brein en we leerden een slimme manier om te communiceren. We kregen ineens hoop en een soort routekaart in handen om de pijnpunten aan te pakken die waren ontstaan door het hele remigratieproces.
Een moeizaam maar waardevol herstel
De eerste periode ging niet bepaald van een leien dakje. We voelden ons nog niet veilig genoeg om alles toe te passen wat we in dat weekend hadden geleerd, maar het hielp ons wel om beter te communiceren. Het heeft overigens ruim drie jaar geduurd voordat onze relatie echt volledig was hersteld. Door de opleiding leerde ik steeds meer naar mezelf te kijken. Ik herinner me nog dat Rita tegen me zei: “Hans, hoe kan het toch dat als ik kritiek op je heb, we het ineens weer over mij hebben?” En ik dacht alleen maar: ik heb gewoon gelijk.
Van gelijk willen naar echt begrijpen
De realiteit was dat ik door zo stellig te zijn en mijn gelijk te willen halen, volkomen voorbijging aan mijn innerlijke drijfveren. Ik was vaak gewapend kwetsbaar. Ik gebruikte wel kwetsbare woorden zoals: “Ik voel me alleen,” maar die woorden waren meer een soort wapens. Ik had zelf een harnas aan. Het was geen echte kwetsbare ontboezeming. Toen vroeg een vriend van mij: “Wil je gelijk… of wil je geluk?” Ik leerde over de invloed van mijn verleden en ik leerde echt kwetsbaar te zijn.
Verdieping: werken met het lichaam en emoties
Zelfs als psycholoog was dit voor mij een pijnlijke ontdekkingsreis. Via een collega van de opleiding kwam ik in contact met Hedy Schleifer, een relatietherapeut uit Amerika. Dat zorgde ervoor dat ik me inschreef voor haar masterclasses, een opleiding waarvoor je moest solliciteren. Ik werd geaccepteerd en voelde me een bevoorrecht mens. Haar methode bracht alles wat ik in mijn opleiding had geleerd naar een nieuw niveau. Dit maakte zoveel indruk dat ik uiteindelijk over deze methode het boekje Het Bezoek heb geschreven.
Ik leerde werken met het lichaam. Als je spanning voelt in je lijf terwijl je met iemand praat, blijkt dat lichaam aandacht te vragen voor iets wezenlijks, iets waarin je je niet gehoord of gezien voelt. Misschien: “Ik voel me niet belangrijk,” of: “Ik ben nooit goed genoeg voor je.” Je kunt discussiëren over geld, kinderen of werk, maar in de onderstroom zitten deze wezenlijke boodschappen. Hedy’s aanpak trok dat zo naar boven. Toen ik me ging richten op wat het lichaam zei, zag ik hoe de ziel van mensen veel dieper werd geraakt. Ik noem dat tegenwoordig communiceren van hart tot hart.
Groei in mijn praktijk
Ik zag bij koppels hoe pijnlijke ervaringen uit het verleden die vast waren komen te zitten ineens loskwamen. Ervaringen van soms twintig jaar geleden kwamen naar boven en werden opgelost. Ik ging steeds meer artikelen schrijven, bijvoorbeeld over herstel van vertrouwen na een affaire. Er kwamen steeds meer koppels naar mijn praktijk, ook met andere relatieproblemen.
Een confronterend moment
En toen gebeurde er iets wat voor mij een keerpunt was. Ik was drie weken uit de running vanwege een schouderoperatie en helemaal in de ontspanning geweest. Maar in mijn eerste sessie zag ik een koppel dat ineens behoorlijk escaleerde. Ik voelde mij ineens onthand. Toen besefte ik dat wat ik had geleerd niet voldoende was om dit goed te begeleiden. Maar wat erger was: mijn lijf ging in een bevriesstand. Ik voelde hoe ik wegzakte en voor ik het wist lag ik op de grond. Als je iets beschamends wilt meemaken, dan is dit het wel. Ik werd met de ambulance afgevoerd en het bleek dat ik hartritmestoornissen had gekregen. Het was een reactie op wat er gebeurde.
Een nieuw besluit en nieuwe richting
Eerlijk gezegd besefte ik ook dat er iets uit mijn eigen geschiedenis werd geraakt. Vanaf dat moment nam ik een besluit: ik zou zó goed worden in relatietherapie dat mij dit nooit meer zou overkomen. Ik stuitte op Emotionally Focused Therapy van Sue Johnson, bekend van het boek Houd me vast.
Deze therapievorm is uitermate geschikt voor koppels die zich onveilig voelen bij elkaar. Tot dan toe werkte ik vooral met de methode van Het Bezoek, maar nu leerde ik mensen in gesprek te helpen patronen te herkennen en ook te doorbreken. Ik leerde mensen elkaars codetaal te herkennen en daarmee ontdekten ze het belang van ondertiteling. Als ik tegen mijn vrouw zeg: “Vergeet je je vitamines niet?”, dan is dat een andere boodschap dan: “Ik maak me zorgen om je gezondheid.” Hoe goed onze bedoelingen ook zijn, onze partner reageert op de impact van onze communicatiestijl.
Rust, verdieping en vakmanschap
Als er meer rust is ontstaan bij een koppel, dan is een bezoek een prachtige manier om de relatie te verdiepen. Hoe beter ik hierin werd, hoe meer innerlijke rust ik voelde. Ik kreeg grip op de dans tussen koppels. Ook in mijn eigen relatie hadden we steeds minder conflicten nodig om duidelijk te maken wat we ten diepste wilden zeggen. Ik volgde trainingen in binnen- en buitenland en toch liep ik geregeld vast met een koppel. Dan volgde ik supervisie, iets wat ik nog steeds geregeld doe om fris te blijven in wat ik koppels bied.
Ik leerde dat er niet zozeer moeilijke koppels waren, maar dat ik zelf nog niet daar was om het goed te begeleiden. Door de tijd heen zag ik steeds meer herstel ontstaan. Natuurlijk waren er ook koppels waarbij dat niet lukte, want soms is er gewoon teveel gebeurd. Soms stuitte ik op diepgewortelde reflexen. Mensen wilden veranderen, maar het lukte niet.
Systemisch werk: nog een laag dieper
Toen hoorde ik over systemisch werk en familieopstellingen. Eerlijk gezegd vond ik het eerst een beetje zweverig, maar toen ik koppels doorverwees naar iemand die familieopstellingen deed, zag ik ineens dat er wel doorbraken ontstonden. Dat raakte mij. Omdat ik ambitieus ben in mijn vak, ben ik zelf opleidingen gaan volgen bij Phoenix in Utrecht.
Door systemisch werk kreeg ik nog diepere inzichten in mezelf en in de dynamiek bij koppels. Over patronen uit het gezin van herkomst die je meeneemt je relatie in. En nu had ik de tools om mensen te helpen daar losser van te komen. Door deze combinatie van methodes kon ik steeds dieper werken met koppels, ook met koppels die vastzaten in patronen die maar niet wilden veranderen.
Wat ik leerde over conflicten
Wat het mij heeft opgeleverd, is dat ik conflicten steeds beter ben gaan begrijpen. In een conflict neem je niet alleen jezelf mee, maar ook je geschiedenis. Vaak reageer je vanuit een overlevingsreflex zonder dat je het doorhebt. Of je leeft vanuit je kracht, of je leeft vanuit je overlever. Vanuit je kracht sta je in contact met jezelf en kun je op eigen benen staan, en tegelijk verbonden zijn met je partner.
De overlever en het harnas
Wat mij fascineert, is dat mensen vaak geen idee hebben hoezeer ze gestuurd worden door reflexen die hen niet langer dienen. Waarom moet jij altijd jezelf laten gelden? Of waarom vermijd jij altijd conflict? De overlever is als een harnas. Je maakt jezelf onkwetsbaar en laat je binnenkant niet meer zien, omdat je te vaak bent teleurgesteld.
Kwetsbaarheid als sleutel
Maar hoe mooi zou het zijn als je thuis dat harnas kunt afleggen. Ik kom zoveel ondernemers tegen die hun binnenwereld afschermen. In business werkt dat, maar thuis creëert het afstand. Mijn eigen relatie is daardoor ongelooflijk ten goede veranderd.
Mijn uitnodiging aan jou
Mijn uitnodiging aan jou is: stap over die drempel en zoek hulp. Want wat mijn reis mij heeft gebracht, is dat ik mezelf beter begrijp en mijn relatie ook, en dat ik daardoor een prettiger mens ben geworden. Als ik nu uit de bocht vlieg, dan is het bespreekbaar. Dan kan ik zeggen: “Ik deed het niet goed,” en: “Wat ik eigenlijk had moeten zeggen is…” Dan gaat het over mijn diepere gevoel en ontstaat er een gesprek over wat er echt speelt.
Echte gesprekken, echte verbinding
Het is een enorme verademing als je kunt spreken over je diepste gevoelens, behoeften en grenzen, zonder dat je moet escaleren. Ik zeg niet dat escalaties slecht zijn. Soms moet je elkaar even echt tegenkomen. Maar als escalatie of vermijding ervan het patroon wordt, dan is het tijd om je eigen grond te pakken en transparant te worden.
Echte verbinding ontstaat alleen als je samen authentiek durft te zijn. Het mooie is dat dit niet alleen je relatie verandert, maar ook hoe je omgaat met je compagnon, je medewerkers en je klanten. Zij gaan jouw verandering zien en voelen. Je leert namelijk anders te zijn met anderen, wat je uitnodigt om persoonlijk te groeien. Dat kan natuurlijk alleen als jullie er samen voor kiezen.
Waarom relatietherapie zo krachtig is
En dat is precies de reden dat ik zo enthousiast ben geworden over relatietherapie. Ik ben overigens niet tegen individuele therapie. Vaak is de combinatie juist heel krachtig, maar voor veel ondernemers die gewend zijn solistisch te opereren brengt relatietherapie juist veel herstel.
Tot slot
Ik hoop dat dit verhaal je heeft gemotiveerd om in jouw belangrijke relaties het gesprek aan te gaan over wat er echt toe doet. Niet vanuit een harnas, maar vanuit echte kwetsbaarheid. En als je daar hulp bij wilt, dan weet je mij te vinden.