Je hebt iets opgebouwd waar veel mensen alleen van durven dromen.
Je weet hoe je onder druk knopen doorhakt.
Hoe je mensen aanstuurt.
Hoe je koers houdt.
En tóch is er soms dat ene moment.
Thuis, of op kantoor.
Waarop je reageert op een manier die niet bij je past.
Net iets te fel.
Of je klapt juist helemaal dicht.
Ken je dat gevoel dat je allergischer reageert dan eigenlijk de bedoeling was?
Je kunt er van alles van vinden.
Maar wist je dat je op dat moment onbewust een belangrijke reden had om zo te reageren?
In deze blog neem ik je mee in:
• waarom je soms feller of juist stiller reageert dan je wilt
• hoe je brein vanuit het verleden je heden kleurt
• wat pro-symptoom-denken betekent
• en hoe je samen onder de oppervlakte kunt kijken
Het verhaal van Sophie en Johan
Sophie en Johan kregen flinke ruzie.
Johan deed voor de zoveelste keer suiker over zijn eten.
Sophie vond dat dit echt niet kon.
Het gaf zo’n slecht voorbeeld aan de kinderen.
Johan was haar kritische houding zat.
Dat alles altijd maar gezond moest.
Terwijl je toch ook van het leven mag genieten.
En hij kon nog wel meer voorbeelden noemen waaruit bleek dat zij niet van het leven kon genieten.
Zo raakten ze van het ene onderwerp in het andere verstrikt.
In eindeloze discussies.
Herken je dit?
Dat je van het een in het ander komt?
Je brein heeft altijd een reden
Vaak reageer je naar je partner feller dan je objectief zou verwachten.
Soms is de link met je verleden makkelijk te leggen.
Had je vroeger een kritische vader?
Dan reageer je nu logischerwijs gevoelig als je partner kritisch is.
Maar wat doe je als het niet zo voor de hand ligt?
Daarvoor is pro-symptoom-denken.
Pro-symptoom-denken is een houding waarin je je oordeel even loslaat.
En je vooral richt op de vraag:
Welke reden heeft het brein om dat gedrag te vertonen?
Dat is iets heel anders dan anti-symptoom-denken.
Daarbij wil je het gedrag veranderen.
Je hebt er een oordeel over.
Je wilt dat je partner ermee stopt.
Pro-symptoom-denken zegt:
onder elke stellige mening zit een dieper verhaal.
En dat verhaal moet eerst begrepen worden.
Je brein is een zoekmachine
Ons gedrag wordt gestuurd door emoties.
En die worden getriggerd door de rookmelder in ons emotionele brein: de amygdala.
In een split second vergelijkt je brein wat je nu meemaakt met alles wat er al in opgeslagen ligt.
Positieve én negatieve emotionele ervaringen.
Je brein is erop gericht om positieve ervaringen op te zoeken.
En negatieve te vermijden.
Alles wat emotionele impact heeft gehad, ligt opgeslagen in je emotionele brein.
Of je je dat nou bewust herinnert of niet.
En zo kan er een innerlijk conflict ontstaan.
Met je verstand wíl je een goede relatie.
Maar gevoelsmatig heeft je brein een belangrijke reden om te blokkeren.
Waarom Johan vasthield aan zoetigheid
Toen ik met Johan in gesprek ging, kwamen er beelden uit zijn kindertijd terug.
In zijn jeugd waren gezelligheid, onbezorgdheid en verbondenheid gekoppeld aan veel en zoet eten met familie en vrienden.
Het basisgevoel uit zijn kindertijd was acceptatie en verbondenheid.
De emotionele betekenis van zoetigheid was daarmee logisch verbonden met fijne herinneringen uit zijn jeugd.
Dan is het ook logisch dat zijn verlangen om samen met zijn gezin veel en zoet te eten, voortkomt uit datzelfde verlangen om zich verbonden te voelen.
Sophie kwam juist uit een gezin waarin de nadruk lag op slank zijn en gezond eten.
Haar emotionele lading was verbonden met afwijzing en oordeel over alles wat zoet of dikmakend was.
Snap je nu hoe twee mensen die van elkaar houden, zo verstrikt kunnen raken in iets ogenschijnlijk simpels als suiker?
Het ging nooit alleen over de suiker.
De kracht van validatie
Toen ik Sophie liet valideren wat er bij Johan speelde, kantelde er iets.
Valideren betekent: erkenning geven voor de logica van wat iemand probeert te zeggen.
In het Engels: it makes sense to me.
Sophie kon zeggen:
“Als ik kritiek op je heb over zoet, krijg jij diep van binnen het gevoel dat ik je verlangen naar onbezorgdheid en verbondenheid afwijs. Dan is het logisch dat je je persoonlijk afgewezen voelt.”
Er trad een echte ontmoeting van hart tot hart op.
En toen Johan op zijn beurt háár wereld leerde begrijpen, ontstond er ruimte.
Ruimte om op een volwassen manier samen te zoeken naar hoe ze zorgzaam voor elkaar konden zijn.
Het innerlijk conflict werd opgelost door het onzegbare zegbaar te maken.
En het onvoelbare voelbaar.
En op kantoor?
Let op: dit speelt niet alleen thuis.
Diezelfde programmering bepaalt hoe je reageert als een compagnon of teamlid je terugfluit.
Of als een deal op het laatste moment afketst.
De ondernemer die explodeert als iemand zijn werk bekritiseert.
Of die dichtklapt bij conflict.
Wordt vaker gestuurd door een oud script dan door de situatie van nu.
Je geeft je autosleutels niet in handen van een twaalfjarige jongen.
Maar brein-technisch gezien doen we dat de hele dag door.
Thuis én op kantoor.
Mijn eigen verhaal met Rita
In de begintijd van mijn relatie met Rita was ik erg verliefd.
Maar toen we een tijd met elkaar omgingen, verdween dat gevoel.
Rita kon haar aantrekkelijkste outfit aandoen.
Mijn gevoel voor haar was volledig weg.
Als ik mijn gevoel had gevolgd, had ik geconcludeerd dat we niet bij elkaar pasten.
Maar er bleek iets anders aan de hand.
Ik kom uit een jeugd waarin mijn moeder soms overweldigend kon zijn.
Rita kon dat ook.
Ik was onbewust bang voor een herhaling.
En mijn brein zag toen als enige oplossing: weg willen van wat het als dreiging zag.
Mijn brein schakelde zonder dat ik het met mijn verstand begreep, over op een reflex van zelfbescherming.
Maar anders dan bij mijn moeder kon ik bij Rita wél leren zeggen hoe ik me voelde.
En wat mijn grenzen waren.
Het was een heftige periode.
Maar we vertrouwden op precies de mechanismen waar ik het vandaag met je over heb.
Uiteindelijk begon de liefde weer te stromen.
En werd Rita een enorm veilige vrouw voor mij.
Hoe je dit zelf kunt aanpakken
1. Stop met willen veranderen
Wanneer je merkt dat je partner stellig vasthoudt aan iets — of jijzelf — stap dan even uit het oordeel.
Niet om het goed te praten.
Maar om te begrijpen.
2. Stel jezelf één vraag
Wanneer je heftig reageert, ga naar binnen.
Vraag jezelf eerlijk:
Waar in mijn leven ben ik dit eerder tegengekomen?
Het werkzame is niet dát je erover vertelt.
Maar dat je het vertelt vanuit de ervaring zelf.
3. Word voor elkaar bezoeker
In mijn praktijk gebruik ik een methode die ik Het bezoek noem.
Gebaseerd op het werk van de Amerikaanse relatietherapeut Hedy Schleifer.
Eén partner is gastheer en daalt af in zijn lichaam.
De ander is bezoeker en is liefdevol nieuwsgierig aanwezig.
Die zachte aanwezigheid maakt het zenuwstelsel rustig.
Daardoor krijg je toegang tot herinneringen die je hoofd alleen niet kan ontsluiten.
De kernzin die ik je wil meegeven
Voor jouw gevoel klopt de reactie altijd.
Voor je brein klopt hij ook.
Maar als je doet wat ik hier heb beschreven, ontstaat er een nieuw perspectief.
Voor jou én voor de ander.
Dan ben je niet langer in de greep van reflexmatige frustraties of oordelen.
Dan komt er ruimte om elkaar — en jezelf — echt te horen.
Wil je dit zelf meemaken?
Benieuwd hoe krachtig zo’n bezoek kan werken?
Stuur me gerust een mail via info@hansthart.nl, of laten we in alle rust kennismaken.